از شیخ مفید تا امام خمینی:ولایت فقیه اصل اساسی
12 بازدید
موضوع: فقه و اصول

نظریه ولایت فقیه برخاسته از متن دستورات امامان معصوم (ع) است. با آغاز دوره غیبت کبرا در سال 326 ه عالمان بزرگی؛ نظیر شیخ صدوق (م 381 ه)، شیخ مفید (م 413 ه) و سید مرتضی (م 436 ه)، شیخ طوسی (م 460 ه) نیازهای جامعه اسلامی را نسبت به تعلیم معارف اسلامی بر اساس مقتضیات زمان و مکان را بر آورده اند. آنان در برابر هجوم دشمنان، از حقایق نورانی اسلام به خوبی دفاع کرده اند. اجتهاد در فقه، تبیین اصول عقاید، اخلاق، تاریخ، تفسیر قرآن، تدریس علوم اسلامی، تبلیغ دین، تربیت دینی جامعه، تهذیب اخلاق مردم و مبارزه با ظلم و ستم استبداد از مهم ترین کارکردهای آنان بوده است. در زمان غیبت کبرا، عالمان و فقیهان بزرگ سرپرستی و اداره جامعه شیعی را بر عهده داشتند از جمله؛ قدیمی ترین این افراد که نظریات وی در این باب موجود است، مرحوم شیخ مفید (333 یا 413 - 338 ه ) است.

شیخ مفید که از فقهای بزرگ تاریخ شیعه در قرن چهارم و پنجم هجری است. تمام سخنان این فقیه بزرگ جهان اسلام از پذیرش اصل ولایت فقیه و این که فقیهان متکفّل زمامداری امور جامعه اسلامی در عصر غیبت از سوی امامان معصوم (ع) هستند، حکایت دارد و این کلمات گهربار که بیش از هزار سال از تاریخ آن می گذرد، همچنان می درخشد، هر چند که برخی درخشش آن را نمی بینند، یا نمی خواهند ببینند.

بعد از شیخ مفید عالمان دیگر، یکی پس از دیگری، در مورد ولایت فقیه و حدود اختیارات آن بحث کرده اند. از جمله آنها می توان به شیخ ابو الصلاح حلبی (م: 447 ه)، ابن ادریس حلی (م: 598 ه)، محقق حلی (م: 676 ه)، محقق کرکی (م، 940 ه)، مولی احمد مقدس اردبیلی (م: 990 ه)، جواد بن محمد حسینی عاملی (م: 1226 ه)، ملا احمد نراقی (م: 1245 ه)، میر فتاح عبد الفتاح بن حسینی مراغی (م: 1274 - 1266 ه)، صاحب جواهر (م: 1266 ه)، شیخ مرتضی انصاری (م: 1281 ه)، حاج آقا رضا همدانی (م: 1322 ه)، سید محمد بحر العلوم (م: 1326 ه)، آیت اللَّه بروجردی (م 1382 ه. ق)، آیت اللَّه شیخ مرتضی حائری (م: 1362 ه. ش) و امام خمینی (م: 1368 ه. ش)، اشاره نمود.

منابع:

المقنعه ص810

کتاب البیع امام خمینی ج2

صلوه الجمعه ص144الکافی فی الفقه ص422

عوائد الایام ص187

سایت اسلام کوئست